Jedwab naturalny a syntetyczny — porównanie materiałów
W dawnych czasach jedwab naturalny był jedną i trudnodostępną opcją, jeżeli chodzi o delikatną i wytrzymałą tkaninę z połyskiem. Obecnie rozwój nauki i przemysłu pozwala na większy wybór. Dostępny jest zarówno jedwab naturalny, jak i jego sztuczne i syntetyczne odpowiedniki, które wyglądają równie pięknie, ale cechują się mniej kontrowersyjnym procesem produkcji i mniejszym negatywnym wpływem na środowisko naturalne. Wybierając odpowiednią kreację, warto zastanowić się, który z rodzajów jedwabistej tkaniny bardziej nam odpowiada.
Historia jedwabiu naturalnego i syntetycznego
Jedwab syntetyczny został wynaleziony w XX wieku. Historia naturalnej tkaniny jedwabnej sięga natomiast 5000 lat. Ten wyjątkowo luksusowy materiał pochodzi z Chin. Wiąże się z jego powstaniem pewna legenda. Otóż według podań tkanina ta została wymyślona dzięki cesarzowej Hsi Ling Shih. Kiedy piła herbatę pod drzewem morwy, do jej filiżanki wpadł kokon jedwabnika. Cesarzowa przyjrzała się nitce i okazało się, że jest błyszcząca i wytrzymała. Pomyślała wtedy o materiale tkanym z takich nici. Przez kilka tysiącleci jedwab był dostępny jedynie w państwie środka, a metoda jego powstawania była objęta tajemnicą. Materiał zaczęto jednak eksportować, co umożliwił słynny Jedwabny Szlak. Nad Morze Śródziemne jedwab dotarł po raz pierwszy w II wieku przed naszą erą. Japończycy zaczęli produkować jedwab około 300 roku naszej ery, a w Bizancjum ponad 200 lat później. Z czasem umiejętność pozyskiwania tej tkaniny z jedwabników rozprzestrzeniła się na dalsze terytoria, a po krucjatach również pojawiła się w zachodniej Europie. Początkowo prym wiodły Włochy, potem dołączyła do nich Francja. Wraz z nadejściem rewolucji przemysłowej bawełna stała się tańsza w produkcji, przez co łatwiej dostępna, a jedwab wciąż pozostawał bardzo drogim materiałem i przez to jego popularność spadała. Opracowywano nowe metody tkania jedwabiu, jednak choroby, które zaczęły trawić jedwabniki w Europie, sprawiły, że Chiny i Japonia na powrót stały się głównymi producentami tej luksusowej tkaniny w XX wieku. Do tego czasu również powstały nowe rodzaje włókien, takie jak wiskoza czy nylon, które były tańsze i łatwiejsze w produkcji i pielęgnacji. Już w XIX wieku udało się z pulpy drzewnej stworzyć włókna rayonu, czyli wiskozy, która przypominała jedwab. To Efektowne, trwałe i delikatne włókno nazywa się często "sztucznym jedwabiem". Tkanina z tych włókien jest oddychająca i biodegradowalna. Jedwab syntetyczny powstał w XX wieku. Opracowano wtedy poliester i nylon, z których otrzymuje się włókna podobne do jedwabnych. Tkaniny te są trwałe, odporne na gniecenie i łatwe w pielęgnacji. Są doskonałe do barwienia. W obecnych czasach produkuje się wszystkie te odmiany tkanin od jedwabiu naturalnego po syntetyczny. Każda z nich ma swoje zalety i wady.
Jak się wytwarza materiał z jedwabników
Jedwab produkowany jest przez gąsienice ciem różnych gatunków, jednak jedwabnik morwowy daje najlepsze jakościowo włókno. W obecnych czasach gatunek ten występuje jedynie w hodowlach, gdyż po tysiącach lat ingerencji człowieka nie jest już w stanie przeżyć w środowisku naturalnym. Osobniki dorosłe mają szczątkowe skrzydła i straciły zdolność latania. Jedna gąsienica wytwarza od 1,5 do 3 km nici z pojedynczego oprzędu, budując swój kokon. Kokony z gąsienicami wrzuca się do gorącej wody i gotuje, przez co pozyskuje się cenne nici. Zabija się w ten sposób jedwabniki i oczyszcza nici z niepożądanych w produkcji substancji. Do pozyskania około metra jedwabiu potrzebne jest około 2000 kokonów. Na jednym drzewie morwowym może żyć około 100 gąsienic. W związku z powyższym produkcja jedwabiu wymaga ogromnych nakładów środowiskowych i energetycznych oraz znacznie się różni od produkcji jedwabiu syntetycznego.
Wady i zalety jedwabiu naturalnego
Niewątpliwie zaletą naturalnego jedwabiu jest jego sprężystość i piękny wygląd. Jedwab ma również doskonałe właściwości higroskopijne, co oznacza, że doskonale wchłania wilgoć. Jest przyjazny dla skóry. Jednak jedną z głównych wad jedwabiu naturalnego, poza jego wysoką ceną, jest sposób jego pozyskiwania. Budzi on kontrowersje etyczne i jest szkodliwy dla środowiska naturalnego. Również pielęgnacja jedwabiu może sprawiać trudności. Nie wolno prać go w pralkach ani suszenie w suszarkach bębnowych. Wskazane jest czyszczenie na sucho w pralniach chemicznych. Nie powinno się go prasować zwykłym żelazkiem, jedynie parowym. Suszenie bezpośrednio na słońcu również może źle wpłynąć na tkaninę. Jedwab naturalny cechuje się brakiem odporności na mole i pleśń. Jedwab nie jest łatwopalny i jest biodegradowalny.
Jedwab a etyka i zrównoważony rozwój
Wbrew powszechnej opinii, okazuje się zgodnie z Sustainable Apparel Coalition’s Higg Index, że produkcja jedwabiu ma bardziej negatywny wpływ na środowisko naturalne niż wytwarzanie jego syntetycznych odpowiedników. Wynika to z procesu produkcji, który wymaga wielkich nakładów energetycznych, zużycia ogromnych ilości wody. Drzewa morwowe są opryskiwane, co również ma negatywny wpływ na środowisko. Jedwab jest wybielany i farbowany, a ścieki powstające podczas tych procesów przedostają się do wód, które zanieczyszczają. Nie bez znaczenia pozostaje również kwestia zabijania jedwabników podczas produkcji przędzy.
Wady i zalety jedwabiu syntetycznego i sztucznego
Jedwab syntetyczny pozyskiwany jest z włókien syntetycznych, ale na pierwszy rzut oka trudno odróżnić go od jedwabiu naturalnego. Jest przyjemny i miękki w dotyku. Cechuje się on dużą wytrzymałością, pięknym wyglądem i łatwością pielęgnacji. To materiał doskonały na bluzki, sukienki, spódnice czy apaszki. Doskonale poddaje się farbowaniu, dzięki czemu można tworzyć na nim najróżniejsze wzory i kolory. Niewątpliwą zaletą, jaką ma jedwab syntetyczny, jest jego przystępna cena w porównaniu z jedwabiem naturalnym. Bardzo często jedwab syntetyczny jest mieszanką różnego rodzaju włókien. Nylon jest wytrzymały, odporny na gniecenie i łatwo się go pierze i suszy. Włókna syntetyczne i sztuczne są odporne na pleśń. Jedwab wiskozowy, nazywany sztucznym jedwabiem, czyli rayon, jest przewiewny i higroskopijny. Jedwabie syntetyczne np. z poliestru nie posiadają tych cech. Są także łatwopalne.
Przemysł produkujący te tkaniny jest jednak mniej szkodliwy dla środowiska niż tradycyjna produkcja jedwabiu naturalnego. Jest również wolny od etycznego problemu zabijania jedwabników w procesie pozyskiwania włókien.
Wybierając ubrania z jedwabiu syntetycznego, warto jednak zwrócić uwagę na odzież ponadczasową, dobrej jakości, doskonale skrojoną i uszytą, tak aby mogła służyć przez wiele sezonów. Piękne sukienki z jedwabiu syntetycznego mogą gościć w garderobie wiele lat, nie tracąc nic ze swojego uroku. Są również bardziej odporne na światło słoneczne niż naturalny jedwab. Stawiając na odzież dobrej jakości, którą nosimy przez wiele sezonów, również chronimy środowisko przed nadmiernym zaśmiecaniem.
Podsumowanie
O ile jedwab naturalny ma niewątpliwe zalety, to jednak jego produkcja pod względem etycznym budzi kontrowersje. Jest również bardzo drogi i trudniejszy w pielęgnacji niż jedwab syntetyczny. Wybierając elegancką sukienkę warto postawić na tę drugą opcję ze względu na jej porównywalnie piękną prezencję, ale mniejszą szkodliwość dla środowiska naturalnego, cruelty-free, a także ze względu na cenę. Doskonałej jakości kreacje z jedwabiu syntetycznego to inwestycja na lata. Warto zapoznać się z kolekcją polskiej marki Poza, która ma w swojej ofercie szykowne i efektowne kreacje z tego typu tkanin.
